Dodatki do żywności

Wojciech Kozla 06.05.2019

Doceń nas:
Dodatki do żywności

Dodatki do żywności wydają się budzić w opinii publicznej większe kontrowersje niż spożycie jajek czy nadmiar nasyconych kwasów tłuszczowych. Na opakowaniach możemy znaleźć je pod hasłem „E”, którego obawia się wielu amatorów zdrowego stylu życia. „E dodatki” to składniki chemiczne dodawane do żywności w celu poprawienia jej smaku, wyglądu, trwałości lub innych właściwości, są one przebadane i bezpieczne w spożyciu – takie jest stanowisko instytucji normalizujących w Unii Europejskiej. Oznaczane są numerami od E 100 do E 1999, lecz my dziś skupimy się na dwutlenku krzemu (E 551) i beta-karotenie (E 160a (ii)).

Ditlenek krzemu (E 551) jest dopuszczony jako dodatek do żywności w Unii Europejskiej (UE) zgodnie z załącznikiem II i załącznikiem III do rozporządzenia (WE) nr 1333/2008 w sprawie dodatków do żywności określonych w rozporządzeniu Komisji (UE) Nr 231/2012. Pełni on rolę przeciwzbrylacza i dodawany jest do mieszanek przypraw czy suplementów diety. Co bardziej spostrzegawcze osoby zauważyły, że mimo dodawania go do żywności, Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IARC, z ang. International Agency for Research on Cancer) zakwalifikowała pył krzemionkowy, krystaliczny do grupy 1, czyli substancji rakotwórczych dla człowieka. Obawy tłumi jednak Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA, a ang. European Food Safety Authority) podkreślając, że jako dodatek do żywności została dopuszczona jedynie syntetyczna amorficzna krzemionka (SAS, z ang. synthetic amorphous silica).

Co ciekawe, w kilku badaniach na zwierzętach zaobserwowano zwiększoną zawartość krzemu w wątrobie, nerkach i śledzionie po podaniu SAS, jednak w badaniach z udziałem ludzi absorpcja SAS z układu pokarmowego wydaje się być mniejsza i w żadnym z badań nie przekroczono zawartości krzemu w moczu po przyjmowainu SAS. SAS stosowany jako dodatek do żywności nie budzi obaw w odniesieniu do genotoksyczności choć istnieją pewne oznaki genotoksyczności w kosmetykach lub farmaceutykach. Wyniki te nie zostały uznane przez zespół EFSA za istotne dla ponownej oceny dwutlenku krzemu (E 551), ponieważ SAS z kosmetyków nie jest stosowany jako dodatek do żywności, jednak ich obecność w żywności nie może być wykluczona ze względu na brak precyzji w specyfikacjach E 551. Dodatkowo najwyższe wartości narażenia wynoszące 50 mg/kg mc na dobę są o wiele niższe (co najmniej o jeden rząd wielkości) niż wartości NOAEL (no-observed-adverse-effect level). Osoby chcące bardziej zgłębić temat odsyłam do pliku źródłowego.

Drugim budzącym kontrowersje dodatkiem jest beta-karoten. Niektórzy zarzucają im wiele złego, między innymi przez badania dowodzące, że jego wysokie dawki rzędu 20 mg i 30 mg dziennie zwiększyły ryzyko raka płuc u nałogowych palaczy. Prawdopodobnie jest to spowodowane tym, że beta-karoten w płucach wystawionych na działanie dymu papierosowego tworzy utlenione metabolity sprzyjające uszkodzeniom DNA. Spożywanie warzyw i owoców bogatych w karotenoidy zmniejsza jednak ryzyko raka, w tym raka płuc. Przybliżone spożycie karotenoidów z dodatków do żywności według Komitet Naukowy ds. Żywności (SCF ang. Scientific Committee on Food) wynosi 1-2 mg/ osobę dziennie, a z naturalnych źródeł 2-5 mg/ osobę dziennie. Zakładając, że łącznie dałoby to do 10 mg/ osobę dziennie to przeciętny 60 kg obywatel spożywałby 167 mcg beta-karotenu/ kg masy ciała dziennie, co nie doprowadziłoby do przekroczenia bezpiecznego dziennego spożycia wyznaczonego przez SCF i JECFA jako 0-5 mg/ kg masy ciała/ dobę. Osoby chcące bardziej zgłębić temat odsyłam do pliku źródłowego.

Reasumując, należy pamiętać, że każdy dodatek do żywności jest przebadany i w dawkach stosowanych w codziennym życiu bezpieczny. Nie jest to nadal argument za tym, żeby sięgać po żywność przepełnioną dodatkami, która zazwyczaj charakteryzuje się wysokim stopniem przetworzenia, a za tym, żeby bezpodstawnie trząść portkami, kiedy na opakowaniu produktów spożywczych zobaczymy „E”.


  1. https://monographs.iarc.fr/list-of-classifications-volumes/

  2. https://www.efsa.europa.eu/en/efsajournal/pub/5088

  3. https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.2903/j.efsa.2012.2593

Komentarze

Zgłoś naruszenie