Leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe - krótki przewodnik – część 4- jak działa paracetamol i jak go stosować?

Paweł Szewczyk 12.03.2019

Doceń nas:
Leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe  - krótki przewodnik – część 4- jak działa paracetamol i jak go stosować?

Jak działa paracetamol?

Paracetamol, a właściwie acetaminofen to skuteczny środek stosowany w gorączkach. Jest to środek pierwszego rzutu, stosowany zarówno u dzieci, jak również u dorosłych. Uznaje się go za środek dobrze tolerowany, szybko działający, bardzo skuteczny, a przy tym bezpieczny. Jego biodostępność jest wysoka i wynosi ok. 80%, a wchłanianie następuje po 4-5 minutach. Maksymalne stężenie w osoczu osiąga już po około 20 minutach (tak więc i efekt terapeutyczny odnotować możemy szybko co przy podniesionej ciepłocie ciała jest istotne dla zdrowia i życia). W przypadku stosowania małych dawek po kilku godzinach obserwuje się spadek gorączki.

Wynalezienie acetominofenu przypada na końcówkę XIX wieku jednak powszechnie używa się go dopiero od ok. połowy XXw. Co ciekawe – mechanizm działania acetaminofenu nie jest wciąż do końca poznany. Często uznajemy paracetamol za lek z grupy NLPZ co nie jest prawdą! Działa on co prawda przeciwbólowo, jednak słabiej niż rzeczona grupa, a jego wpływ przeciwzapalny jest znikomy (nie wpływa na żaden izoenzym COX-1 i COX-2). Dzięki temu nie podrażnia błony śluzowej żołądka i nie powoduje skutków ubocznych klasycznych dla NLPZów. Wywiera jednak działanie na izoenzym COX-3, który to zlokalizowany jest w ośrodkowym układzie nerwowym, wpływa także na ośrodek termoregulacji i gospodarki wodnej. Ułatwia schładzanie organizmu poprzez rozszerzanie drobnych naczyń krwionośnych w skórze. Istnieją także teorie o wpływie paracetamolu na receptory kanabinoidowe, przez co ograniczać ma on bodźce bólowe (na potwierdzenie tej teorii podaje się lekko uspokajające i rozluźniające efekty po podaniu leku).

Ze względu na odmienny wpływ na organizm częściej niż NLPZ poleca się go pacjentom z chorobą wrzodową, niewydolnością nerek i astmą.


Stosowane, zalecane i bezpieczne dawki

Paracetamol stosowany zgodnie ze wskazaniami i zaleceniami jest środkiem o wysokim profilu bezpieczeństwa. Jednocześnie coraz częściej publikowane są informacje o zatruciach paracetamolem. Zakłada się, że dawka substancji prowadząca do ostrego zatrucia to >4g na przyjęta na przestrzeni krótszej niż 8h (u dzieci >150mg/kg m.c.). Główna różnica najpewniej wynika z odmiennych wątrobowych rezerw glutationu. Stosowanie przewlekłe dużych dawek może natomiast prowadzić do zatrucia przewlekłego. U dzieci i osób starszych przyjmowanie przewlekłe nawet dawek terapeutycznych może prowadzić do toksycznego wpływu na wątrobę. Aktualnie nie zaleca się stosowania środków zawierających >325mg paracetamolu w porcji. Dobowa dawka acetominofenu nie powinna przekraczać 4g (u dorosłych). Badania Williamsa i wsp. trwające 2 lata pozwoliły na wnioski, iż stosowanie przewlekłe paracetamolu wiąże się z istotnie poważniejszymi komplikacjami niż stosowanie innych leków przeciwzapalnych.

W kolejnej części słów parę na temat problemów jakie mogą dotknąć wątrobę (i nie tylko), o tym jak sami sobie szkodzimy, a także co nieco o sposobach wsparcia detoksyfikacji hepatocytów (tak, będzie nieco o NAC!)



Literatura

http://www.akademiamedycyny.pl/wp-content/uploads/2016/05/201304_Gerontologia_004.pdf

https://podyplomie.pl/pediatria/14788,jak-bezpiecznie-i-skutecznie-stosowac-paracetamol

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/8216413

https://www.termedia.pl/Paracetamol-acetaminofen-dawki-skuteczne-i-bezpieczne,8,188,1,0.html

Komentarze

Zgłoś naruszenie