Uważaj z temperaturą – zagrożenia związane z nadchodzącym latem – część 4 – zwolnij, doganiasz śmierć

Paweł Szewczyk 12.06.2019

Doceń nas:
Uważaj z temperaturą – zagrożenia związane z nadchodzącym latem – część 4 – zwolnij, doganiasz śmierć

Mamy za sobą parę słów na temat termoregulacji i nieco praktycznych rad by zapobiegać przegrzaniu. Czym jednak ono grozi? Dziś właśnie na tym postaram się skupić Wasza uwagę.

Stres i kurcze cieplne

Udar którym  straszę ja i mi podobni to nieco „ostateczna” forma przegrzania, bezpośrednio zagrażająca życia. Zanim do niego dojdzie organizm przechodzi przez parę mniej niebezpiecznych „faz”, zapowiadających najgorsze. Pierwszą jest stres cieplny, który to jest pierwszą odpowiedzią organizmu na wzrastającą temperaturę. Odczuwamy dyskomfort, pojawia się fizyczne zmęczenie i spadek wydolności, bez zmian w głębokiej temperaturze ciała (póki co). Pierwszy, jasny komunikat wydawany przez organizm – „robi się za gorąco, weź odpocznij albo nieco się schłodź”.

W niedługiej perspektywie czasu mogą pojawić się także tzw. kurcze cieplne  uznane za najmniej dotkliwą szkodę powodowana wysoką temperaturą. To zazwyczaj pojedyncze skurcze, głównie nóg, trwające około 3 minut, niezwykle bolesne. Mogą występować naprzemiennie i trwać dłużej – łącznie napad kurczy może przekraczać godzinę!

Wyczerpanie cieplne

To kolejne stadium, poprzedzające bezpośrednio wystąpienie udaru. Występuje lekkie odwodnienie i zaburzenia stężenia elektrolitów, głównie jonów sodu. Głęboka ciepłota ciała wyraźnie wzrasta i może osiągnąć 40°C. Dotkniętego wyczerpaniem cieplnym trapią nudności, może dojść do wymiotów. Pojawia się ból głowy, problemy z koncentracją lub nawet splątanie. Wysoce prawdopodobna jest utrata przytomności. Robi się niebezpiecznie.

Udar cieplny

To krańcowe stadium „przegrzania” – występuje gdy zdolność termoregulacji organizmu zostaje wyczerpana. Dochodzi do niewydolności wielonarządowej i wzrostu temperatury głębokiej powyżej 40°C. Dochodzi do rozwoju ogólnoustrojowego stanu zapalnego, centralny kład nerwowy zostaje uszkodzony, a dotkniętego udarem trapią halucynacje, dezorientacja, bełkotliwa mowa lub trata przytomności. Spada ciśnienie tętnicze krwi, a oddech i tętno przyspieszają. Udar cieplny jest bezpośrednim zagrożeniem życia, zarówno ze względu na „przegrzanie” układu nerwowego, jak również uszkodzenie istotnych organów poprzez toksyczne metabolity oraz niedotlenienie – mowa szczególnie o wątrobie i nerkach. Często udarowi cieplnemu towarzyszy rabdomioliza (szczególnie jeśli dotyka on sportowców) co tylko potęguje problem.

Wzrost temperatury głębokiej do 43-44°C w początkowej fazie udaru powoduje wzrost agregacji (przylegania) płytek, co może doprowadzić do wykrzepiania wewnątrznaczyniowego i powstawania zatorów. Podstawową metodą leczenia udaru jest płynoterapia z wyrównaniem zaburzeń elektrolitowych i schładzanie organizmu.


Niestety nie zawsze kończy się na dyskomforcie i strachu. Literatura wręcz obfituje w opisy przypadków śmierci powodowanych udarem cieplnym. Zazwyczaj są to skutki nieodpowiedniego nawodnienia przed i/lub w trakcie wysiłku, stąd też temu aspektowi należy poświęcić szczególną uwagę. Co istotne udar cieplny dotyka nie tylko sportowców, zdarzają się przypadki osób „biernych” (pracownik biurowy wykonujący obowiązki na poddaszu, narażony na działanie promieni słonecznych) czy pracowników fizycznych (dekarz). Zdarzają się jednak także sytuacje, gdzie „zwykłych ludzi”, przechodniów pokonuje klimat – uważajcie na siebie i dbajcie o organizm!


Literatura

https://podyplomie.pl/publish/system/articles/pdfarticles/000/012/595/original/44-53.pdf?1473325632

https://repozytorium.ka.edu.pl/bitstream/handle/11315/6919/Robaczewski_Sebastian_Stany_zagro%20enia_%20ycia_zwi%20zane_z_dzia%20aniem_wysokiej_temperatury_2016.pdf?sequence=1

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18580397

https://journals.viamedica.pl/choroby_serca_i_naczyn/article/viewFile/12078/9956

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25033596


Komentarze

Zgłoś naruszenie